Perlau cudd a bwyd

Cymru a’r annisgwyl: ceir pob math o ryfeddod ynghudd yn y bryniau. Dyma 10 i ddechrau. Fe wnewch chi ddarganfod llawer mwy ar eich taith.

Betws-y-Coed

Image of a country track and surrounding mountains

Betws-y-Coed

Os ydych chi yn Eryri, bydd pob heol yn arwain (yn y pen draw) i Fetws-y-Coed dlos, y pentref sy’n borth naturiol i’r mynyddoedd. Mae’n lle rhagorol i leoli eich hun ar gyfer gwyliau cerdded / seiclo, wrth i sawl llwybr da arwain o’r pentref ei hun, fel y ddringfa drwy’r coed i Lyn Elsi, neu’r llwybr hamddenol ar hyd glan yr afon i’r Rhaeadr Ewynnol. Dyma i chi ffaith: Betws-y-coed yw’r lle a gamsillefir fwyaf ym Mhrydain gyfan (darganfu’r wefan leol 364 amrywiad gwahanol). Mae hyn yn ddirgelwch i ni, ac yn ddoniol. Wedi’r cyfan, maen nhw’n dri gair bach digon syml…

Aber Mawddach

Abermaw

Abermaw, arfordir Eryri
Mae Afon Mawddach yn cwrdd â’r môr yn ein haber mwyaf syfrdanol o hardd, gan gerfio twll mawr tywodlyd drwy fynyddoedd Eryri. Bob ochr i’r aber mae dwy dref atyniadol, sef Y Friog ac Abermaw (neu’r Bermo ar lafar), a gysylltir â’i gilydd â hen draphont bren sigledig yr olwg, a rennir gan gerddwyr, seiclwyr a threnau. Yn ôl y bardd William Wordsworth, ‘With a fine sea view in front, the mountains behind, the glorious estuary running eight miles inland, and Cadair Idris within compass of a day’s walk, Barmouth can always hold its own against any rival.’ Ddywedwn ni ddim rhagor.

Distyllfa Dyfi

Two men stood by the entrance doorway to Dyfi Distillery
Distyllfa Dyfi, Corris, Canolbarth Cymru gan Dave Nelson
Dechreuodd Distyllfa Dyfi wneud jin yn 2016, ac yn 2017 fe enillon nhw nifer o wobrau jin-gorau-Prydain, ac ymhen dim, roedd pob potel wedi gwerthu’n llwyr! Dim ond fesul nifer fach o boteli y byddan nhw’n distyllu, gan ddefnyddio perlysiau a gasglwyd o gwm pellennig sy’n lleoliad i’r unig Fiosffer y Byd UNESCO yng Nghymru. Y cyfle gorau gewch chi o gael gafael ar botel yw drwy fynd i’r ddistyllfa, sy’n rhan o gymuned Canolfan Grefftau Corris.

Amgueddfa Seiclo Genedlaethol

Ras feicio yn mynd heibio yr Amgueddfa Seiclo Genedlaethol.

Amgueddfa Seiclo Genedlaethol, Llandrindod gan Amgueddfa Seiclo Genedlaethol
Mae seiclo wedi bod yn beth mawr yng Nghymru ers tro byd. Yn ôl yr hyfforddwr o fri Syr Dave Brailsford, y rheswm am hynny yw bod yma ddigon o ffyrdd cefn tawel a bryniau mawr, sef hoff gynefin y seiclwr. Mae hi’n hollol addas felly fod Amgueddfa Seiclo Genedlaethol Prydain yma ynghanol tir delfrydol y beicwyr yn Llandrindod. Mae dros 260 o feiciau i’w gweld yma, o ysgydwyr esgyrn hynafol i’r teclynnau carbon hi-tec diweddaraf, a digon o staff gwybodus i ddangos y cyfan i chi.

Lafant Cymreig FARMERS'

Hand cream containers on top of lavender
Cynnyrch gan Lafant Cymreig FARMERS' gan FARMERS' Welsh Lavender
Mae’r caeau lafant ger Llanfair-ym-muallt yn cynhyrchu’r olew persawrus sy’n cael ei ddefnyddio i gynhyrchu hufenau, balmau a deunyddiau gofal croen amrywiol cynnyrch Farmers’. Gallwch ymweld fwy neu lai bob dydd yn yr haf (mae’n bert iawn, mae’r golygfeydd yn fendigedig, ac mae cacen ar y fwydlen) – ond ffoniwch ymlaen llaw i wirio nad yw pawb allan yn tendio’r blodau.

Oriel Gorsaf Erwyd

Hen goetsys rheilffordd yw’r orielau yn Stesion Erwyd, a arferai wasanaethu rheilffordd Aberhonddu – Llanfair-ym-muallt cyn ei chau yn y 1960au. Bellach ceir yma ddewis amrywiol iawn o ddarluniau, gwaith serameg, cerfluniau a gemwaith. Mae yma gaffi helpu-eich-hun a llwybrau hyfryd i’w cerdded ar lan Afon Gwy, sy’n llifo gerllaw.

Fferm Gigrin

Red Kite
Barcud Coch
Y barcud coch yw un o lwyddiannau mawr y byd cadwraethol. Er marw’n ôl yn llwyr ledled Prydain, bron, fe lwyddodd un neu ddau i oroesi mewn corneli diarffordd ym mlaenau dyffrynnoedd Cothi a Thywi. Erbyn heddiw, maen nhw i’w gweld yn aml – ond wastad yn werth eu gweld – ymhob cwr o Gymru bron. I weld y sioe orau gan yr adar bendigedig hyn, daw rhyw 600 o’r adar ysglyfaethus i fwydo’n ddyddiol yn Fferm Gigrin, ynghyd â nifer o fodaod a chigfrain hefyd.

Distyllfa Penderyn

Penderyn Whisky

Distyllfa Wisgi Penderyn

Anfonwyd distyllfeydd Cymru i’w tranc gan ddiwygwyr Anghydffurfiol y 19eg ganrif, a dim ond dechrau cropian yn ôl yma y maen nhw yn yr 21ain ganrif. Y seren yw Penderyn, sy’n gwneud whisgi rhagorol ar odre Bannau Brycheiniog. Mae’r ganolfan ymwelwyr ar agor yn ddyddiol.

Parc Treftadaeth y Rhondda

Cymoedd y Rhondda (y Rhondda Fawr a’r Rhondda Fach) yw ardal gynhyrchu glo enwoca’r byd. Arferai 53 o lofeydd fod ar waith yn y Rhondda, a chadwyd un – glofa Lewis Merthyr – fel Parc Treftadaeth y Rhondda, amgueddfa hanes byw sy’n ail-greu’n eglur galedi a chwmnïaeth cymunedau glofaol y Cymoedd. Cyn-lowyr go iawn yw pob un o’r tywyswyr, ac yn y caffi, cewch flasu bwyd y Cymry Eidalaidd, fu’n rhan ganolog o fywyd yr ardal ers dros ganrif a mwy.